शेवटचे अपडेट:
वाढत्या तापमानामुळे विजेची मागणी वाढली असून, अनेक राज्यांमध्ये पारा ४५ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला आहे.
या उन्हाळी हंगामात मंगळवारी दिल्लीत विजेची सर्वाधिक मागणी दिसून आली.
भारताचा मोठा भाग अति उष्णतेच्या चपळात असल्याने, एअर कंडिशनर, कूलर, पंखे आणि इतर शीतकरण उपकरणांचा वापर झपाट्याने वाढला आहे, ज्यामुळे या उन्हाळ्यात विजेचा वापर अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचला आहे. मागणीत वाढ असूनही, भारताने मंगळवारी 260.45 GW ची विक्रमी सर्वोच्च वीज मागणी यशस्वीरित्या पूर्ण केली.
या विषयावरील अद्यतने शेअर करताना, ऊर्जा मंत्रालयाने सांगितले की, “आज 260.45 GW ची सर्वोच्च उर्जा मागणी (सौर तास) 15:40 वाजता यशस्वीरित्या पूर्ण झाली. कालच्या 257.37 GW च्या सर्वोच्च मागणीला (सौर तास) मागे टाकून ही एक नवीन उच्चांक आहे, जी देखील यशस्वीरित्या पूर्ण झाली.”
वाढत्या तापमानामुळे विजेच्या मागणीत वाढ झाली आहे, अनेक राज्यांमध्ये पारा ४५ अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला आहे आणि दिवसा थंडीची गरज लक्षणीयरीत्या वाढली आहे.
या उन्हाळी हंगामात मंगळवारी दिल्लीत विजेची सर्वाधिक मागणी दिसून आली. स्टेट लोड डिस्पॅच सेंटर (SLDC) नुसार, राष्ट्रीय राजधानीची कमाल वीज मागणी दुपारी 3:30 वाजता 7,776 मेगावॅटवर पोहोचली.
भारताची 260.45 GW क्षमता इतर अनेक दक्षिण आशियाई देशांच्या एकत्रित पीक पॉवर मागणीपेक्षा खूप जास्त आहे. पाकिस्तानचे कमाल भार सुमारे २८.३ GW, बांगलादेश १६.५ GW, श्रीलंका 3 GW, नेपाळ 2.2 GW, भूतान 1.2 GW आणि अफगाणिस्तान 0.8 GW आहे. एकूणच, या देशांची एकत्रित सर्वोच्च मागणी सुमारे 52 GW एवढी आहे. याचा अर्थ भारताचा राष्ट्रीय पॉवर ग्रीड सध्या त्याच्या सर्व दक्षिण आशियाई शेजाऱ्यांच्या एकत्रित तात्काळ वीज भाराच्या पाचपट पेक्षा जास्त हाताळत आहे.
भारत अभूतपूर्व विजेची मागणी कशी पूर्ण करत आहे?
आगाऊ संसाधन पर्याप्तता नियोजन, इष्टतम शेड्युलिंग आणि उपलब्ध उत्पादन संसाधने पाठवणे आणि नॅशनल लोड डिस्पॅच सेंटर (NLDC), रिजनल लोड डिस्पॅच सेंटर (RLDC), स्टेट लोड डिस्पॅच सेंटर (SLDC) आणि जनरेटिंग स्टेशन यांच्यातील रिअल-टाइम समन्वय याद्वारे भारताने या उन्हाळ्यात विजेच्या मागणीतील वाढ यशस्वीरित्या पूर्ण केली. ट्रान्समिशन कॉरिडॉरच्या कार्यक्षम वापराने देखील अखंडित पुरवठा राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
सर्वाधिक मागणीच्या वेळी, ऊर्जेची गरज थर्मल, हायड्रो, अणु, वायू, पवन, सौर आणि स्टोरेज-आधारित निर्मितीसह विविध ऊर्जा मिश्रणाद्वारे पूर्ण केली गेली, ज्यामुळे देशाच्या अनेक भागांमध्ये तीव्र तापमान असूनही ग्रिडची विश्वासार्हता आणि स्थिरता सुनिश्चित केली गेली.
25 एप्रिल 2026 रोजी भारताने 256.1 GW ची आतापर्यंतची सर्वोच्च वीज मागणी नोंदवली असताना, औष्णिक उर्जा ही देशाच्या वीज पुरवठ्याचा कणा राहिली, ज्याने 174,565 मेगावॅट किंवा एकूण उत्पादनाच्या सुमारे 67% योगदान दिले. विक्रमी मागणी पूर्ण करण्यात नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतांनीही महत्त्वाची भूमिका बजावली, ज्यामध्ये केवळ सौरऊर्जेचा वाटा 56,204 मेगावॅट आहे – पीक अवर्समध्ये एकूण उत्पादनाच्या 21% पेक्षा जास्त. जलविद्युतने 11,422 मेगावॅट जोडले, तर पवन ऊर्जेने राष्ट्रीय ग्रीडमध्ये 4,897 मेगावॅटचे योगदान दिले.
अणुऊर्जेने 6,293 मेगावॅट निर्माण केले, जे एकूण पुरवठ्यापैकी 2.4% आहे, तर गॅस-आधारित संयंत्रांनी 5,205 मेगावॅटचे योगदान दिले. पंप्ड स्टोरेज प्रोजेक्ट्स (PSP) आणि बॅटरी एनर्जी स्टोरेज सिस्टीम्स (BESS) सह स्टोरेज सिस्टम्सने पीक परिस्थितीत 201 MW पुरवठा केला, तर इतर स्त्रोतांनी एकत्रितपणे 2,110 MW ग्रिडमध्ये जोडले.
अधिका-यांनी सांगितले की वैविध्यपूर्ण जनरेशन पोर्टफोलिओ आणि समन्वित ग्रिड व्यवस्थापनामुळे भारताला सध्याच्या उष्णतेच्या लाटेच्या हंगामात कोणत्याही मोठ्या व्यत्ययाशिवाय विजेची विक्रमी मागणी पूर्ण करण्यात मदत झाली.
अधिक वाचा
