सडक अर्जुनी(अनिल मुनीश्वर) :
रासायनिक खतांच्या अवाजवी व असंतुलित वापरामुळे जमिनीचे आरोग्य बिघडत असून उत्पादन खर्च वाढत आहे. या पार्श्वभूमीवर सडक अर्जुनीचे तालुका कृषी अधिकारी *श्री. रविंद्र लांजेवार* यांनी शेतकऱ्यांना *”संतुलित खत वापर”* करण्याचे आवाहन केले आहे.
“पिकांची वाढ निरोगी होण्यासाठी आणि जमिनीचा पोत टिकवण्यासाठी नत्र, स्फुरद, पालाश या मुख्य अन्नद्रव्यांसह सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा पिकाच्या गरजेनुसार योग्य प्रमाणात वापर करणे म्हणजेच खतांचा संतुलित वापर होय,” असे श्री. लांजेवार यांनी स्पष्ट केले.
*📌 संतुलित खत वापराचे 4 मोठे फायदे*
1. *उत्पादनात वाढ*: पिकांना सर्व आवश्यक पोषक तत्वे योग्य प्रमाणात मिळाल्यामुळे पिकांची जोमदार वाढ होते व उत्पादनात 15-20% वाढ शक्य.
2. *लागवड खर्चात बचत*: गरजेपेक्षा जास्त युरिया किंवा रासायनिक खते टाकणे बंद झाल्याने अनावश्यक खर्च वाचतो. एकरी 1500 ते 2000 रुपयांची बचत होते.
3. *जमिनीचे आरोग्य*: मातीची सुपीकता टिकून राहते, जमीन कडक होत नाही व पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते.
4. *रोग प्रतिकारक शक्ती*: पिकांची रोग आणि किडींशी लढण्याची क्षमता वाढल्याने फवारणीचा खर्चही कमी होतो.
*🌾 संतुलित खत व्यवस्थापन कसे करावे? कृषी विभागाच्या 4 सूचना*
*1. मृदा आरोग्य तपासणी करा*
जमिनीतील नत्र, स्फुरद, पालाश व सूक्ष्म अन्न द्रव्ये यांचे अचूक प्रमाण समजण्यासाठी *माती परीक्षण* करणे अत्यंत आवश्यक आहे. “माती परीक्षणानुसार शिफारशीत खतांचाच पिकांच्या गरजेनुसार नियंत्रित वापर करावा,” असे आवाहन कृषी अधिकाऱ्यांनी केले आहे. सडक अर्जुनी तालुका कृषी कार्यालयात माती परीक्षण सुविधा उपलब्ध आहे.
*2. सेंद्रिय व जैविक खतांचा वापर वाढवा*
रासायनिक खतांसोबतच *एकरी 2 टन शेणखत, कंपोस्ट किंवा गांडूळ खताचा* वापर करावा. पिकांचे अवशेष, ताग, धैंचा यांसारखी हिरवळीची पिके जमिनीत गाडावीत. *ॲझोटोबॅक्टर, ॲझोस्पिरिलियम, रायझोबियम, पी.एस.बी.* या जैविक खतांच्या वापराने रासायनिक खतांची मात्रा 20-25% कमी लागते.
*3. रासायनिक खतांचा योग्य वापर करा*
– खताची संपूर्ण मात्रा एकाच वेळी न देता पिकांच्या वाढीनुसार *2-3 हप्त्यात विभागून* द्यावी.
– *युरिया खताचा अतिवापर टाळावा.* युरियामुळे पिके हिरवीगार दिसतात पण किड-रोग वाढतात.
– एकाच खतावर अवलंबून न राहता *15:15:15, 16:16:16, 19:19:19, 10:26, 12:32:16* या पर्यायी ग्रेडच्या खतांचा वापर करावा.
*4. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर*
विद्राव्य खतांसाठी *ठिबक सिंचनाचा* वापर करावा. नॅनो युरिया/डी.ए.पी खताची आवश्यकता असल्यास पानांवर फवारणी करावी. यामुळे खते वाया जात नाहीत व पिकांना त्वरित मिळतात.
*🗣️ मुख्य संदेश: “4 योग्य नियम”*
तालुका कृषी अधिकारी *रविंद्र लांजेवार* म्हणाले, _”संतुलित खत वापरासाठी शेतकऱ्यांनी ‘4 योग्य’ नियम पाळावेत – *योग्य स्रोत, योग्य मात्रा, योग्य वेळ, योग्य ठिकाणी* खताचा वापर करावा. यामुळे उत्पादन खर्च कमी होऊन जमीन पुढच्या पिढीसाठी सुपीक राहील.”_
*अधिक माहितीसाठी संपर्क*: तालुका कृषी कार्यालय, सडक अर्जुनी किंवा जवळचे कृषी सहाय्यक. तसेच स्थानिक कृषी सेवा केंद्र *मे.अनिल अग्रो एजन्सी,सडक अर्जुनी*
*बॉक्स आयटम: शेतकऱ्यांसाठी सोपे गणित*
> *खरीप हंगाम 2026 साठी एकरी खत नियोजन – धान पीक*
> *आधार*: माती परीक्षण अहवाल मध्यम जमीन
> 1. *बेसल डोस*: 10:26:26 – 75 किलो + युरिया 25 किलो
> 2. *पहिला हप्ता 20-25 दिवसांनी*: युरिया 35 किलो
> 3. *दुसरा हप्ता 40-45 दिवसांनी*: युरिया 35 किलो
> *सोबत*: 2 टन शेणखत + ॲझोटोबॅक्टर कल्चर
> *टीप*: स्वतःच्या शेतासाठी कृषी सहाय्यकांकडून शिफारस घ्यावी.
