भांड्यांच्या बदल्यात तुम्ही तुमचा जुना फोन विकत तर नाही ना? इस्तारच्या अटकेनंतर उघड झाला ‘मदरबोर्ड स्कॅम’: जाणून घ्या— तुमची निष्काळजीपणा कसा सायबर गुन्हेगारांचे हत्यार बनू शकतो. हातोडा मारून आधी फोनचा मदरबोर्ड फोडला पाहिजे. कारण……..
भांड्यांच्या बदल्यात जुने फोन देऊन होत आहे सायबर फसवणूक
जेव्हा तुम्ही तुमचा जुना, तुटलेला किंवा निकामी झालेला मोबाईल फोन एखाद्या फेरीवाल्याला काही भांड्यांच्या बदल्यात देता, तेव्हा तुम्हाला वाटते की तुम्ही कबाडाचा योग्य व्यवहार केला. पण उत्तर प्रदेश आणि बिहार पोलिसांच्या संयुक्त कारवाईत असा खुलासा झाला आहे, जो तुमची झोप उडवू शकतो।
कटिहार येथील एक साधा मोबाईल दुकानदार इस्तार आलम हा आंतरराष्ट्रीय सायबर गुन्हेगारांचा ‘हत्यार पुरवठादार’ निघाला आहे. हा टोळी तुमच्या जुन्या फोनमधील मदरबोर्ड चीन आणि बांग्लादेशमधील सायबर ठगांकडे पाठवत होती, जेणेकरून तुमचा वैयक्तिक डेटा चोरून बँक खाती साफ करता येतील।
—
काय आहे संपूर्ण प्रकरण? अटक कशी झाली
या संपूर्ण प्रकरणाचा भांडाफोड तेव्हा झाला, जेव्हा उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूर जिल्ह्यातील लालगंज पोलिसांनी 16 मार्चच्या रात्री एक ट्रक पकडला. या ट्रकमध्ये 11,605 जुने मोबाईल फोन होते, ज्यांची किंमत सुमारे 1 कोटी रुपये होती. ट्रकमधील 8 जणांना अटक केल्यानंतर त्यांनी बिहारमधील कटिहार येथील इस्तार आलमचे नाव उघड केले।
यानंतर बिहार STF आणि यूपी पोलिसांनी संयुक्त कारवाई करून कटिहारच्या रौतारा भागातून इस्तारला अटक केली. वरकरणी तो एक छोटी मोबाईल दुकान चालवत होता, पण प्रत्यक्षात तो एका आंतरराष्ट्रीय सायबर सिंडिकेटचा मुख्य सूत्रधार होता।
—
गल्लीतील ‘भांड्यावाला’ आणि जुना मोबाईल: टोळीची कार्यपद्धती
या टोळीची काम करण्याची पद्धत इतकी व्यवस्थित आणि चलाख आहे की सामान्य माणसाला त्याची कल्पनाही येत नाही। टोळीचा प्रमुख इस्तार आलम याने बिहार, झारखंड, दिल्ली, तमिळनाडू आणि हैदराबाद अशा अनेक राज्यांमध्ये मोठे जाळे उभारले होते। यासाठी त्याने अनेक फेरीवाल्यांना कामावर ठेवले होते।
हे फेरीवाले साधे कबाडवाले असल्यासारखे भासवून गल्लीबोळात फिरतात, जेणेकरून कुणालाही संशय येऊ नये। ते विशेषतः घरातील महिलांना लक्ष्य करतात आणि त्यांना नवीन चमकदार स्टीलची भांडी किंवा प्लास्टिकचे डबे देण्याचे आमिष दाखवतात। त्याबदल्यात ते लोकांकडून जुने, खराब किंवा तुटलेले स्मार्टफोन घेतात।
बहुतेक लोक “हे तर कचरा आहे” असे समजून फोन देतात, पण त्यांना हे माहित नसते की ते आपला मौल्यवान डेटा गुन्हेगारांच्या हाती देत आहेत।
हे फेरीवाले विविध शहरांतून हजारो मोबाईल जमा करून मोठ्या ट्रकमधून बिहारमधील कटिहार येथे पाठवतात। तिथे इस्तार आपल्या दुकानात हे फोन तोडून त्यातील ‘मदरबोर्ड’ काढतो।
मदरबोर्ड हा मोबाईलचा सर्वात महत्त्वाचा भाग असतो—तो म्हणजे फोनचा ‘मेंदू’। फोन बाहेरून खराब असला तरी त्यातील सर्व डेटा (फोटो, पासवर्ड, बँक माहिती) मदरबोर्डमध्ये साठवलेला असतो। इस्तारचा उद्देश हा मदरबोर्ड काढून आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारांकडे पाठवणे हा होता।
—
चीन-बांग्लादेश कनेक्शन: डेटाची तस्करी
पोलिस तपासात उघड झाले की इस्तार आलम हा केवळ कबाड व्यवसाय करणारा नव्हता, तर तो गेल्या एक वर्षापासून आंतरराष्ट्रीय सायबर गुन्हेगारांसोबत काम करत होता।
तो हे मदरबोर्ड चीन आणि बांग्लादेशमधील गुन्हेगारांकडे पाठवत होता, जे कंबोडिया, मलेशिया आणि म्यानमारमध्ये बसून मोठ्या प्रमाणात सायबर फसवणूक केंद्रे चालवत आहेत।
हे हॅकर्स अत्याधुनिक सॉफ्टवेअरच्या मदतीने जुन्या मदरबोर्डमधूनही डेटा परत मिळवतात। तुम्ही डेटा डिलीट केला असला तरी तो पुन्हा मिळवून ते तुमची ओळख चोरी करू शकतात आणि बँक खात्यात घुसखोरी करू शकतात।
विशेष म्हणजे, हा धंदा फक्त विदेशापुरता मर्यादित नव्हता। इस्तार भारतातील जामतारा सारख्या कुख्यात सायबर गुन्हेगारी केंद्रांनाही हे मदरबोर्ड विकत होता।
—
कोट्यवधींचा व्यवहार: मजुराच्या खात्यात लाखो
ही टोळी कबाड व्यवसायाच्या आडून कोट्यवधी रुपयांचा काळा व्यवहार करत होती। वरकरणी हा साधा मोबाईल व्यवहार वाटत असला तरी प्रत्यक्षात मोठ्या प्रमाणावर पैसे फिरत होते।
पोलिस तपासात एक धक्कादायक बाब समोर आली—टोळीतील एक सदस्य स्वतःला साधा दिहाडी मजूर सांगत होता। पण त्याच्या बँक खात्याची तपासणी केली असता गेल्या दोन वर्षांत त्याच्या खात्यात तब्बल 45 लाख रुपयांचे व्यवहार आढळले।
